ラテン語の文法
◇ピンチです!◇
◇暇つぶし何某◇

[Wikipedia|▼Menu]
□記事を途中から表示しています
[最初から表示]

A型格変化

一つ目の型は、A型の格変化である。これは、属格単数形が-aeとなるものである。属格複数形が-arumという形をとることに着目して、A型の格変化(独:a-Deklination)と呼ばれる。第一格変化・第一種転尾とも呼ばれる。これには、幾つかのパターンがある。ラテン語式に関していえば、A型の格変化には、一つのパターンしかない。このパターンでは、単数主格と単数属格が、「-a, -ae」となる。その例外のパターンは、ギリシア語式のもので、ギリシア語から来た名詞については、これに従うものがある。いずれにせよ、複数の格変化は同じである。
-a, -ae

第一のパターンは、単数主格で-a、単数属格で-aeとなるものである。ここでは、「女性」を意味する「femina, feminae」を例にとって、格変化を示そう。

数 (numerus)単数 (singularis)複数 (pluralis)
主格 (nominativus)-a (femina)-ae (feminae)
属格 (genitivus)-ae (feminae)-?rum (feminarum)
与格 (dativus)-ae (feminae)-?s (feminis)
対格 (accusativus)-am (feminam)-?s (feminas)
奪格 (ablativus)-? (femina)-?s (feminis)

呼格は、主格と同形である。地格は、与格と同形である。このパターンの格変化をする男性名詞agricola, agricolae農夫
athleta, athletae競技者
auriga, aurigae馭者
Belgae, Belgarum (pl.)ベルガエ人
conviva, convivae客
incola, incolae住人
nauta, nautae水夫
Persae, Persarum (pl.)ペルシア人
poeta, poetae詩人
このパターンの格変化をする女性名詞Aeolia, Aeoliaeアエオリア島(シチリア島付近にあったといわれる島)
Aetna, Aetnaeエトナ火山(シチリア島の火山)
ala, alae翼、脇の下、腕
amentia, amentiae狂気
amica, amicae女友達、恋人(女)
amicitia, amicitiae友情、修好同盟
ancora, ancorae錨
anima, animae空気(元素として考えられていた)、息、呼吸、魂、生命
aqua, aquae水
aquila, aquilae鷲
arrogantia, arrogantiae高慢
Athenae, Athenarum (pl.)アテーナイ(アッティカの中心都市)
Attica, Atticaeアッティカ
audacia, audaciae大胆
aura, aurae空気、大気
avaritia, avaritiae貪欲、けち
bacca, baccae苺
Britannia, Britanniaeブリタニア
casa, casae小屋
capra, caprae牝山羊
caterva, catervae群、団
causa, causae原因、理由
cena, cenae食事(inter cenam(食事中に)、ad cenam invitare(食事に招く))
clementia, clementiae穏やかなこと、慈悲深いこと
columba, columbae鳩
columna, columnae柱
concordia, concordiae共感、一致
conscientia, conscientiae共に与り知ること、自覚、良心
copia, copiae沢山、量、軍勢
copiae, copiarum (pl.)財産、兵力
cratera, craterae混酒器、水槽、(crater, crateris (m.)と同じ)
cura, curae注意、心配、手入れ
dea, deae女神
dextera (dextra), dexterae (dextrae)右手
diligentia, diligentiae細心、勤勉
discordia, discordiae不和
domina, dominae女主人
fabula, fabulae物語、寓話
fama, famae噂、評判、名声
femina, feminae女性
fera, ferae野獣
figura, figurae形成、形、姿、形造物、美しい形、状態(fingo, finxi, fictum, fingere(造り上げる)から)
forma, formae形・形相、理想・典型、美
formica, formicae蟻
fortuna, fortunae幸運
fossa, fossae堀、穴
fuga, fugae逃亡
Gallia, Galliaeガリア、(現代ラテン語)フランス
gallina, gallinae雌鶏
gena, genae頬
Germania, Germaniaeゲルマーニア、(現代ラテン語)ドイツ
gloria, gloriae名声、栄光
Graecia, Graeciaeギリシア
gratia, gratiae好意、感謝(gratias ago:有難う)
hasta, hastae投槍
Henna, Hennaeヘンナ(シチリア島の町)
herba, herbae草木、草
historia, historiae研究、認識、記述、物語、歴史
hora, horae時間、季節
iniuria, iniuriae不正、侮辱、害
insania, insaniae狂気
insidiae, insidiarum (pl.)待ち伏せ、奸計
insula, insulae島、道路に囲まれた借家
invidia, invidiae嫉妬、憎悪
ira, irae怒り
iracundia, iracundiae短気
Italia, Italiaeイタリア
Ithaca, Ithacaeイタカ島(イオニア海の小島)
iustitia, iustitiae正義
lacrima, lacrimae涙
laetitia, laetitiae喜び
Latona, Latonaeラートーナ(アポローとディアナの母)
laurea, laureae桂
lingua, linguae舌、弁舌、言語
luxuria, luxuriae増殖、豊かな成長、豊かさ、放蕩
magistra, magistrae女教師
mania, maniae躁病
matrona, matronae既婚婦人(mater, matris(母)から)
mensa, mensae机
memoria, memoriae記憶、記録、(omnis rerum memoria:世界史)
miseria, miseriae惨めさ、悲惨、窮乏
misericordia, misericordiae同情
modestia, modestiae節制、控え目
pagina, paginaeページ
patientia, patientiae忍耐
patria, patriae祖国
pecunia, pecuniaeお金
philosophia, philosophiae哲学(愛智:φιλοσοφια)
poena, poenae刑罰
porta, portae門
prudentia, prudentiae予見、洞察、精通
puella, puellae少女
querela (querella), querelae (querellae)嘆き、苦情、異議申立、起訴(querela nullitatis:無効確認の訴訟、querela damni:損害賠償の訴訟)、気分がすぐれないこと
regina, reginae女王
Roma, Romaeローマ
rosa, rosae薔薇
sapientia, sapientiae分別、賢明、叡智
scientia, scientiae知識、科学
sententia, sententiae見解、決意、元老院の投票決議、判決
spina, spinae棘
stella, stellae星
stultitia, stultitiae馬鹿であること
superbia, superbiaeプライド、傲慢
Thebae, Thebarum (pl.)テーベ(古代エジプトの首都)
tristitia, tristitiae悲しみ
turba, turbae不安、騒動
verecundia, verecundiae羞恥、内気
via, viae道
vita, vitae生命・人生・生活


このパターンの格変化をする中性名詞

-?s, -ae

ギリシア語式のパターンの一つ目は、主格単数が-?s、属格単数が-aeとなるものである。男性名詞となる。ここでは、「Aeneas, Aeneas」(アエネーアース、希:Αινεια?(アイネイアス)、人名)を例にとって、格変化を示そう。

数 (numerus)単数 (singularis)複数 (pluralis)
主格 (nominativus)-as (Aeneas)-ae (Aeneae)
属格 (genitivus)-ae (Aeneae)-arum (Aenearum)
与格 (dativus)-ae (Aeneae)-is (Aeneis)
対格 (accusativus)-am, -an (Aeneam, Aenean)-as (Aeneas)

呼格は、-?、つまり奪格と同形となる。この場合はAenea。このパターンの格変化をする男性名詞Aeneas, Aeneaeアエネーアース(人名)
Leonidas, Leonidaeレオーニダース(スパルタの有名な王)

-?s, -ae

ギリシア語式のパターンの二つ目は、主格単数が-?s、属格単数が-aeとなるものである。男性名詞となる。ここでは、「pyrites, pyritae」(火打石、希:πυριτη?)を例にとって、格変化を示そう。

数 (numerus)単数 (singularis)複数 (pluralis)
主格 (nominativus)-es (pyrites)-ae (pyritae)
属格 (genitivus)-ae (pyritae)-arum (pyritarum)
与格 (dativus)-ae (pyritae)-is (pyritis)
対格 (accusativus)-en (pyriten)-as (pyritas)
奪格 (ablativus)-e, -a (pyrite, pyrita)-is (pyritis)

呼格は、-? (pyrite)または-a (pyrita)(短音)となる。つまり、奪格と同じ形である。このパターンの格変化をする男性名詞pyrites, pyritae火打石(希:πυριτη?)

-e(長音), -?s(長音)

ギリシア語式のパターンの三つ目は、主格単数が-e(長音)、属格単数が-es(長音)となるものである。前二者が男性名詞だったのに対して、女性名詞となる。もはや単数属格は-aeの形をしていないが、複数属格はなお-arumという形をとるので、A型の格変化に含める。ここでは、「epitome, epitomes」(要旨、希:επιτομη)を例にとって、格変化を示そう。

数 (numerus)単数 (singularis)複数 (pluralis)
主格 (nominativus)-e (epitome)-ae (epitomae)
属格 (genitivus)-es (epitomes)-arum (epitomarum)
与格 (dativus)-ae (epitomae)-is (epitomis)
対格 (accusativus)-en (epitomen)-as (epitomas)
奪格 (ablativus)-e (epitome)-is (epitomis)

呼格は、-e (epitome)(長音)となる。つまり、奪格と同形である(この場合、主格とも同形となる)。このパターンの格変化をする女性名詞epitome, epitomes要旨(希:επιτομη)

O型格変化

二つ目の型は、O型の格変化である。これは、属格単数形が-iとなるものである。属格複数形が-orumという形をとることに着目して、O型の格変化と呼ばれる。第二格変化とも呼ばれる。O型の格変化には、幾つかのパターンがある。
-us, -i

一つ目のパターンは、単数主格で-usとなるものである。


ご協力下さい!!
◇暇つぶし何某◇

[次ページ]
[記事の検索]
[おまかせリスト]
[ブックマーク登録]
[mixiチェック!]
[Twitterに投稿]
[オプション/リンク一覧]
[話題のニュース]
[列車運行情報]
[暇つぶしWikipedia]

Size:65 KB
出典: フリー百科事典『ウィキペディア(Wikipedia)
担当:Oak-4